BUZLAR ÇÖZÜLMEDEN ESERİNDE "HAK, EŞİTLİK VE ADALET"

 

            Adalet, insan haklarını eşit bir biçimde savunmaktır. Buzlar Çözülmeden adlı yapıtta ise “devletin eksikliğinden” kaynaklanan “sınıflı yapı” ve “ezen-ezilen” ilişkisi eleştirilmiştir. “Sınıflı yapı” kavramı olan bir uzamda “hak”, “adalet” ve “eşitlik” kavramlarından söz edilememektedir.

            Bu tiyatro eseri, doğuda, dağlarla çevrili, uzak bir kasabada geçmektedir. Zamanın 1960 ihtilali ve kış olması, bu kasabadaki sosyokültürel yapıyı ciddi anlamda etkilemektedir. Bu kasaba, ülkenin merkezinden uzak olduğu için iletişim ve ulaşım olanakları kısıtlıdır. İhtilal nedeniyle ortaya çıkan “siyasi boşluk” ise yönetimi, adaleti, eşitliği ve hukuku eşraf kesimin ellerine vermiştir.

            Eşraf kesimi, ağalar ve Şeref Hakarar temsil etmektedir. Şeref Hakarar, bu kasabanın tek avukatıdır ancak bir “hukukçu” olarak “adaletli” davrandığı pek söylenememektedir. Daha çok ağaların haklarını savunmaktadır ama ağaların “haklı” olduğu bir konu yoktur. “Adaletin temsilcisi” olan Şeref Hakarar, sınıflı yapıya, ezen- ezilen ilişkisine ve ağaların devlet memurlarına rüşvet vermesine göz yummaktadır. Hatta “ezen” grubun içindedir. Şeref Hakarar’ın, halkı bu küçümseyişi ve “adalet” anlayışının böyle olması nedeniyle sınıflar arası uçurum gitgide artmaktadır.

            “Devleti” sembolize eden figür tahrirat kâtibidir. Yıllarca o kasabada görev yapmaktadır ancak eski kaymakamlarla birlikte “rüşvet” alarak bu sosyokültürel yapıyı düzeltmeden yaşamaktadır. Tam olarak “devletin yetersizliğini” sembolize etmektedir. Eşraf kesime ses çıkarmadığından bu yapı, bu eşitsizlik, bu adaletsizlik artarak devam etmiştir.  Bu nedenle “ezen-ezilen” ilişkisi, “sınıflı yapı”, eşraf kesimin “halkı ve özellikle kadınları küçümsemesi” ortadan kalkmamıştır.

            Kaymakam ise halktan, “haksızlığa uğramış” birini sembolize etmektedir. Halk için “adaleti”, “eşitliği”, “insan ve kadın haklarını” getirmeye çalışmaktadır. Her ne kadar “kendi kanunlarını” oluştursa da “adaletli” olduğundan halk onu sevmektedir. Halka “hizmet” vererek “devletin boşluğunu” kapamaya çalışmakta, “sınıflı yapıyı” ve “ezen-ezilen” ilişkisini “adaletli” olmak adına yok etmeye çalışmaktadır.

            “Hak”, “adalet” ve “eşitliğin” olmamasının asıl nedeni “devletin eksikliğinden” kaynaklanmaktadır. Bu siyasi boşluğun, bu kasabanın sosyokültürel yapısı üzerindeki “adaletsiz” etkisi görülmektedir.

Suzan Rojin HOFSTEDE

2020